اوبا
OOBAAI.COM
استقرار کاملاً درون‌سازمانی

هوش تحلیلی داده
برای بانک‌ها

مدیران، کارشناسان و رؤسای شعب به زبان فارسی از داده‌های بانک پرسش می‌کنند و در چند ثانیه پاسخ دریافت می‌نمایند؛ بدون نگارش کد و بدون آنکه حتی یک رکورد از شبکهٔ بانک خارج شود.

کاتالوگ راهکار سازمانی
ویژهٔ شبکهٔ بانکی کشور — نسخهٔ ۱۴۰۵
oobaai.com
اوبا — پاسخ در داده‌های شماست
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۲
۰۱
تبیین مسئله

داده در بانک موجود است؛ دسترسی به پاسخ نیست.

یک بانک متوسط ده‌ها سامانهٔ عملیاتی و هزاران جدول داده در اختیار دارد. با این حال هنگامی که مدیری می‌پرسد «علت رشد معوقات این استان چیست؟»، پاسخ از دل داده حاصل نمی‌شود؛ از دل یک صف انتظار حاصل می‌شود.

مسیر یک پرسش در بانک، در وضعیت کنونی

زمان تا دریافت پاسخ ←
طرح پرسش
لحظهٔ صفر
ثبت درخواست
همان روز
بررسی و اولویت‌بندی
۲ تا ۳ روز
تهیه و تحویل گزارش
۵ تا ۷ روز
با اوبا
چند دقیقه
۱

صف گزارش‌ها

هر پرسش تازه مستلزم ثبت درخواست در ادارهٔ فناوری یا واحد اطلاعات مدیریت است و پاسخ، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، چند روز کاری بعد در دسترس قرار می‌گیرد.

۲

گزارش‌های ایستا

داشبوردهای از پیش تعریف‌شده تنها به پرسش‌های پیشین پاسخ می‌دهند و پرسش تازه در آن‌ها جایگاهی ندارد.

۳

وابستگی به واسطهٔ فنی

رئیس شعبه، کارشناس اعتبارات و مدیر بازاریابی امکان طرح مستقیم پرسش را ندارند و همواره به واسطهٔ فنی نیازمندند.

۴

فاصلهٔ تصمیم تا داده

در زمان آماده شدن گزارش، پنجرهٔ تصمیم‌گیری بسته شده است و داده به سند بایگانی بدل می‌شود، نه ابزار مدیریت.

هر پاسخ، سه پرسش تازه پدید می‌آورد و هر پرسش تازه بار دیگر از ابتدای همان صف آغاز می‌شود. مسئله «نبودِ داده» نیست؛ مسئله نرخ گردش پرسش و پاسخ است.

آثار مستقیم بر کسب‌وکار بانک

oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۳
۰۲
معرفی راهکار

یک تحلیل‌گر داده که همواره در دسترس است.

«اوبا» به انبار دادهٔ بانک متصل می‌شود، ساختار جدول‌ها را درک می‌کند، پرسش فارسی کاربر را به کوئری تبدیل می‌نماید، آن را با نقش فقط‌خواندنی اجرا می‌کند و نتیجه را به زبان ساده تشریح می‌نماید.

۱. گفت‌وگو با داده

کاربر مجاز به زبان فارسی پرسش می‌کند، همانند گفت‌وگو با یک تحلیل‌گر. عامل هوشمند ساختار داده را مطالعه می‌کند، کوئری را تدوین می‌نماید، آن را ایمن اجرا می‌کند و پاسخ را به همراه جدول یا نمودار ارائه می‌دهد.

پاسخ در چند دقیقه

۲. داشبورد خودسرویس

هر کاربر داشبورد موردنظر خود را تنظیم می‌کند و امکان ساخت نمودار با یک جملهٔ فارسی نیز فراهم است. کاربران ارشد الگوهای استاندارد را منتشر می‌کنند تا سایرین با یک کلیک از آن بهره ببرند.

حاکمیت گزارش، بدون گلوگاه فنی

۳. پژوهش و ریشه‌یابی

برای پرسش‌هایی که پاسخ آن‌ها یک عدد نیست، چند عامل هوشمند به‌صورت هم‌زمان فعالیت می‌کنند، لایه‌به‌لایه فرضیه تدوین و آزمون می‌نمایند و گزارشی مستند ارائه می‌دهند.

تمایز «چه میزان» با «به چه علت»

چهار حوزهٔ کاربرد در ساختار بانک

صفحات بعدی، نمونه پرسش‌های واقعی را در چهار حوزه ارائه می‌کنند: راهبری و عملکرد مالی · عملیات و سودآوری شعبه · رفتار و ارزش مشتریان · بهره‌وری کارکنان و کنترل داخلی. تمامی پرسش‌ها عیناً به همان صورت که نگاشته شده‌اند قابل طرح‌اند.

با اوبا
پرسش مستقیم مدیر، بدون واسطهٔ فنی
پاسخ در چند دقیقه، در همان جلسه
تلفیق خودکار دادهٔ چند سامانه در یک پاسخ
تفکیک تا سطح شعبه، مشتری و پرونده
پرسش بعدی بلافاصله قابل طرح است
امروز
درخواست گزارش به واحد فناوری یا اطلاعات مدیریت
انتظار چند روز کاری تا آماده شدن گزارش
استخراج دستی از هر سامانه و تلفیق در اکسل
تفکیک معمولاً در سطح کلان متوقف می‌شود
پرسش بعدی یعنی شروع دوبارهٔ همین چرخه
ارزش ایجادشده تحلیل تا پرسش سوم و چهارم ادامه می‌یابد — جایی که پاسخ واقعی نهفته است و امروز به‌دلیل هزینهٔ زمانی، مسیر در همان گام اول متوقف می‌شود.
تمایز اصلی با ابزارهای هوش تجاری متعارف: در ابزارهای هوش تجاری، ابتدا باید گزارش تعریف شود تا امکان مشاهدهٔ آن فراهم گردد. در این راهکار فضای پرسش‌ها از پیش تعریف نشده است و هر پرسش، در همان لحظه ساخته و پاسخ داده می‌شود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۴
۰۳
حوزهٔ کاربرد یکم — سطح راهبری

راهبری، عملکرد مالی و برنامه‌ریزی

پرسش‌های هیئت‌مدیره، معاونت‌ها و واحد برنامه‌ریزی و بودجه — در سطح کل بانک، منطقه و استان.

سودآوری و ساختار درآمد

«نسبت هزینه به درآمد بانک در چهار فصل گذشته چه روندی داشته و کدام سرفصل هزینه بیشترین رشد را ثبت کرده است؟»
«حاشیهٔ سود مشاع، یعنی تفاوت نرخ تمام‌شدهٔ پول و نرخ مؤثر تسهیلات، در سال جاری چه میزان بوده است؟»
«سهم درآمد غیرمشاع از کل درآمد بانک چقدر است و نسبت به سال گذشته چه تغییری داشته است؟»
«بازده دارایی‌ها و بازده حقوق صاحبان سهام در پایان هر فصل چه روندی داشته است؟»
«سودآوری هر یک از خطوط کسب‌وکار بانک به تفکیک چگونه است؟»
«هزینهٔ تجهیز هر واحد منابع در مناطق مختلف چه تفاوتی دارد؟»

بودجه، هدف‌گذاری و انحراف

«انحراف عملکرد هر منطقه از بودجهٔ مصوب جذب منابع تا پایان دورهٔ جاری چه میزان است؟»
«کدام مناطق طی سه سال گذشته به‌طور مستمر رشدی بالاتر از میانگین بانک داشته‌اند؟»
«با روند فعلی، تحقق هدف سالانهٔ منابع در پایان سال به چه میزان پیش‌بینی می‌شود؟»
«سهم بانک از بازار سپرده در هر استان چه تغییری داشته است؟»

نقدینگی، ترازنامه و ریسک ساختاری

«شکاف سررسید میان منابع و مصارف در بازه‌های زمانی مختلف چگونه است؟»
«ترکیب دارایی‌های بانک در سه سال گذشته چه تغییری کرده است؟»
«میزان تسهیلات کلان و وضعیت ذی‌نفعان واحد در پرتفوی اعتباری چگونه است؟»
«تمرکز منابع بانک نزد چند سپرده‌گذار بزرگ تا چه اندازه است؟»
ملاحظه: پاسخ هر پرسش بر مبنای همان تعاریفی محاسبه می‌شود که در مرحلهٔ مستندسازی ساختار داده توسط کارشناسان بانک تأیید شده است؛ بنابراین ارقام با گزارش‌های رسمی بانک هم‌راستا خواهد بود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۵
۰۴
حوزهٔ کاربرد دوم — سطح شعبه

عملیات، سودآوری و عملکرد شعبه

پرسش‌های رئیس شعبه، رئیس منطقه و واحد نظارت بر شعب — از صورت عملکرد شعبه تا کیفیت خدمت‌رسانی در باجه.

سودآوری و صورت عملکرد شعبه

«صورت سود و زیان شعبهٔ من در ماه گذشته چگونه بوده و نسبت به هدف تعیین‌شده در چه وضعیتی قرار دارد؟»
«کدام شعب زیان‌ده هستند و فاصلهٔ هر یک تا نقطهٔ سربه‌سر چه میزان است؟»
«هزینهٔ عملیاتی هر شعبه به‌ازای هر واحد منابع جذب‌شده چقدر است؟»
«کدام شعب با وجود منابع بالا، درآمد کارمزدی پایینی دارند؟»
«سهم هر شعبه از سود منطقه چه میزان است؟»
«هزینهٔ هر تراکنش در شعبه در مقایسه با کانال‌های دیجیتال چقدر است؟»

منابع، مصارف و ترکیب سپرده

«مانده منابع هر شعبه در پایان اسفند چه میزان بوده و نسبت به مدت مشابه سال قبل چه تغییری داشته است؟»
«ترکیب سپرده‌های قرض‌الحسنه، کوتاه‌مدت و بلندمدت در هر استان چگونه است؟»
«بهای تمام‌شدهٔ پول در چهار فصل گذشته چه روندی داشته است؟»
«ده شعبه‌ای که بیشترین رشد جذب منابع را داشته‌اند کدام‌اند؟»

کیفیت خدمت‌رسانی و ظرفیت

«ساعات اوج مراجعهٔ حضوری به شعبه در روزهای مختلف هفته چه زمانی است؟»
«میانگین زمان انتظار مشتری در شعبه چه میزان است و در کدام شعب بیشترین مقدار را دارد؟»
«نسبت تعداد باجهٔ فعال به حجم مراجعه در شعب پرتردد چگونه است؟»
«در کدام شعب، حجم مراجعه با ظرفیت نیروی انسانی تناسب ندارد؟»
کاربرد راهبردی: تحلیل هم‌زمان سودآوری، ظرفیت و کیفیت خدمت‌رسانی، مبنای تصمیم‌گیری دربارهٔ تجمیع، جابه‌جایی یا تقویت شعب را فراهم می‌آورد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۶
۰۵
حوزهٔ کاربرد سوم — مشتری

رفتار، ارزش و نگهداشت مشتریان

پرسش‌های واحد بازاریابی، توسعهٔ بازار و مدیریت ارتباط با مشتری — از شناسایی مشتریان ارزشمند تا پیش‌بینی ریزش.

ارزش مشتری و تمرکز منابع

«پنجاه سپرده‌گذار بزرگ بانک چه کسانی هستند و چه سهمی از کل منابع را در اختیار دارند؟»
«ارزش دورهٔ عمر مشتری در هر بخش مشتری چه میزان برآورد می‌شود؟»
«چند درصد مشتریان تنها یک محصول دارند و بیشترین ظرفیت فروش متقابل در کدام بخش قرار دارد؟»
«متوسط تعداد محصولات به‌ازای هر مشتری در هر منطقه چقدر است؟»

ریزش، خاموشی و هشدار زودهنگام

«کدام مشتریان حقوقی در سه ماه گذشته گردش حساب خود را بیش از شصت درصد کاهش داده‌اند؟»
«مشتریان خاموش، یعنی فاقد تراکنش در شش ماه اخیر، چه تعدادند و چه حجمی از منابع را نگه داشته‌اند؟»
«چه تعداد مشتری پس از دریافت تسهیلات، منابع خود را از بانک خارج کرده‌اند؟»
«نرخ ریزش مشتریان در هر بخش و هر منطقه چه روندی داشته است؟»

الگوی رفتار و کانال ارتباطی

«الگوی مهاجرت مشتریان از خدمات حضوری به کانال‌های دیجیتال طی دو سال گذشته چگونه بوده است؟»
«سهم تراکنش‌های همراه‌بانک نسبت به شعبه در دوازده ماه گذشته چه روندی داشته است؟»
«نرخ پذیرش محصولات جدید در میان بخش‌های مختلف مشتریان چگونه است؟»
«بیشترین علل شکایات ثبت‌شدهٔ مشتریان در سال جاری چه بوده است؟»
«درآمد کارمزدی به تفکیک کانال و نوع خدمت چه میزان بوده است؟»
«نرخ خطای تراکنش خودپردازها در کدام مناطق بالاتر از میانگین است؟»
ارزش عملیاتی: شناسایی زودهنگام نشانه‌های ریزش، فرصت اقدام پیش از خروج منابع را فراهم می‌کند؛ حال آنکه در گزارش‌های ماهانه، این نشانه‌ها معمولاً پس از وقوع مشاهده می‌شوند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۷
۰۶
حوزهٔ کاربرد چهارم — کارکنان

بهره‌وری کارکنان و کنترل داخلی

پرسش‌های مدیریت منابع انسانی، واحد نظارت و حسابرسی داخلی — از سنجش بهره‌وری تا شناسایی الگوهای نیازمند بررسی.

بهره‌وری و عملکرد فردی

«بهره‌وری هر کارمند بر اساس تعداد تراکنش پردازش‌شده و منابع جذب‌شده چگونه ارزیابی می‌شود؟»
«میانگین زمان خدمت‌دهی هر باجه چه میزان است و کدام باجه‌ها بیشترین انحراف را از میانگین دارند؟»
«کدام کارکنان بیشترین موفقیت را در عرضهٔ محصولات جدید داشته‌اند؟»
«توزیع بار کاری میان کارکنان یک شعبه تا چه اندازه متوازن است؟»

کنترل داخلی و الگوهای نیازمند بررسی

«تعداد تراکنش‌های ثبت‌شده خارج از ساعات اداری در هر شعبه چه میزان است؟»
«مواردی که تأیید تسهیلات فراتر از حد اختیار شعبه انجام شده، چند مورد بوده است؟»
«نرخ اصلاحیه و ابطال سند به تفکیک کارمند و شعبه چه میزان است؟»
«در کدام شعب، نسبت تراکنش‌های اصلاحی به کل تراکنش‌ها بالاتر از میانگین بانک است؟»

ظرفیت نیروی انسانی

«اثر مرخصی و غیبت کارکنان بر زمان انتظار مشتری در شعب پرتردد چگونه است؟»
«رتبه‌بندی شعب بر اساس منابع به‌ازای هر کارمند چگونه است؟»
«کدام شعب هم‌زمان رشد منابع بالا و نسبت معوقات پایین داشته‌اند؟»
«نسبت کارکنان صف به ستاد در مناطق مختلف چه تفاوتی دارد؟»
تصریح مهم دربارهٔ حریم خصوصی و دسترسی: پاسخ به این دسته از پرسش‌ها منوط به آن است که داده‌های مربوط در دامنهٔ تعریف‌شدهٔ اتصال قرار گرفته باشند و کاربرِ پرسش‌کننده مجوز لازم را در اختیار داشته باشد. سامانه صرفاً می‌خواند و هیچ‌گاه داده‌ای را تغییر نمی‌دهد؛ افزون بر این، هر پرسش و هر کوئری اجراشده به‌طور کامل ثبت و قابل بازبینی است.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۸
۰۷
از پرسش تا ریشه‌یابی

هنگامی که پاسخ، یک عدد نیست

بخشی از پرسش‌های مدیریتی با یک گزارش پاسخ داده نمی‌شوند و نیازمند بررسی چندلایه‌اند. در این موارد، حالت پژوهش عمیق فعال می‌شود.

سازوکار پژوهش چندعاملی

چند عامل هوشمند به‌صورت هم‌زمان روی یک پرسش فعالیت می‌کنند، هر یک فرضیه‌ای را بررسی می‌نماید و در پایان، یافته‌ها در قالب گزارشی مستند تجمیع می‌شوند.

«علت رشد نسبت مطالبات غیرجاری شعب استان مرکزی طی شش ماه گذشته چیست؟»
«چه عواملی موجب کاهش سهم بانک از بازار سپردهٔ استان شده است؟»
«ریشهٔ افزایش زمان انتظار مشتریان در شعب پرتردد کدام است؟»
«چرا نرخ ریزش مشتریان حقوقی در یک منطقه بیش از سایر مناطق است؟»

کاربران راهکار در ساختار بانک

کاربرارزش در فعالیت روزمره
هیئت‌مدیره و مدیران ارشددریافت پاسخ در جلسه، بدون واسطه و بدون انتظار برای گزارش
معاونت برنامه‌ریزی و بودجهتحلیل روند، پایش انحراف از بودجه و بررسی سناریوها
رؤسای مناطق و شعبپایش روزانهٔ عملکرد شعبه و مقایسه با میانگین منطقه
ادارهٔ اعتباراتپایش پرتفوی، تمرکز ریسک و روند معوقات
بازاریابی و توسعهٔ بازاربخش‌بندی مشتری، شناسایی ریزش و ظرفیت فروش متقابل
مدیریت منابع انسانیسنجش بهره‌وری، توزیع بار کاری و برنامه‌ریزی ظرفیت
حسابرسی داخلی و نظارتبررسی موردی داده با ردگیری کامل هر پرسش و هر کوئری
کارشناسان اطلاعات مدیریترهایی از گزارش‌های تکراری و تمرکز بر تحلیل
ملاحظه: «اوبا» پلتفرمی عمومی برای تحلیل داده است که بر ساختار دادهٔ بانک تنظیم می‌شود و بستهٔ گزارش از پیش‌ساختهٔ بانکی محسوب نمی‌گردد. انطباق با دامنهٔ بانکی از طریق مستندسازی ساختار دادهٔ همان بانک حاصل می‌شود؛ همان عاملی که پاسخ‌ها را دقیقاً منطبق بر تعاریف و اصطلاحات رسمی بانک می‌سازد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۹
۰۸
تحلیل‌گر همراه

سامانه، مسیر بررسی را پیشنهاد می‌دهد

بخش دشوار تحلیل داده، اجرای کوئری نیست؛ طرح پرسش درست است. سامانه پیش از آغاز بررسی، با کاربر هم‌فکری می‌کند، ابهام‌ها را برطرف می‌سازد و دامنهٔ بررسی را پیشنهاد می‌دهد. نتیجه آن است که مدیر، بدون دانش فنی، مسیری را طی می‌کند که یک تحلیل‌گر دادهٔ باتجربه طی می‌کرد.

مدیر
پرسش اولیه«چرا سودآوری شعب استان کاهش یافته است؟»
سامانه
هم‌فکری در تعیین دامنه تعیین سه نکته ضروری است: بازهٔ زمانی؟ سود عملیاتی یا خالص؟ مبنای مقایسه سال گذشته است یا بودجهٔ مصوب؟
مدیر
«شش ماه گذشته، سود عملیاتی، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل.»
سامانه
تأیید دامنه و پیشنهاد محورهای بررسی دامنه ثبت شد. سه محور بررسی خواهد شد: ترکیب درآمد · بهای تجهیز منابع · کیفیت پرتفوی. در صورت تأیید، بررسی آغاز می‌شود.

چهار سازوکاری که کاربر را به تحلیل‌گر بدل می‌کند

۱. تبدیل پرسش مبهم به دامنهٔ روشن

سامانه پیش از بررسی، پرسش‌های شفاف‌ساز مطرح می‌کند و دامنهٔ نهایی را برای تأیید ارائه می‌دهد. هیچ بررسی‌ای بدون تأیید دامنه آغاز نمی‌شود.

۲. پیشنهاد محورهای بررسی

سامانه محورهایی را که یک تحلیل‌گر بررسی می‌کرد پیشنهاد می‌دهد؛ محورهایی که ممکن است در طرح اولیهٔ پرسش دیده نشده باشند.

۳. شفافیت روش و مفروضات

پاسخ به همراه تشریح روش محاسبه ارائه می‌شود و کاربرِ دارای مجوز عین کوئری اجراشده را می‌بیند؛ هم راستی‌آزمایی، هم یادگیری تدریجی.

۴. صراحت در نبود داده

چنانچه داده برای پاسخ کافی نباشد، سامانه صریحاً همین را اعلام می‌کند و از ارائهٔ پاسخ حدسی خودداری می‌نماید. در محیط بانکی، پاسخ نادرست از نبود پاسخ زیان‌بارتر است.

اثر عملی: فاصلهٔ میان «مدیری که می‌داند چه می‌خواهد بداند» و «تحلیل‌گری که می‌داند چگونه بررسی کند» توسط سامانه پوشش داده می‌شود؛ مدیر همچنان تصمیم‌گیرنده است. در دست توسعه: پیشنهاد خودکار پرسش‌های تکمیلی در پایان هر پاسخ.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۰
۰۹
معماری استقرار

تمامی اجزا درون شبکهٔ بانک. بدون استثنا.

برای مشتریان بانکی، «اوبا» تنها به یک شکل عرضه می‌گردد: استقرار کامل درون‌سازمانی بر روی سخت‌افزار بانک. هیچ مؤلفه‌ای بیرون از شبکهٔ بانک اجرا نمی‌شود و هیچ ارتباط خروجی به اینترنت مورد نیاز نیست.

شبکهٔ داخلی بانک — بدون نیاز به دسترسی اینترنت
انبار داده / نسخهٔ همانندOracle · SQL Server · Db2
و سایر منابع بانک
فقط‌خواندنی
سرور اوباموتور عامل هوشمند
+ پایگاه‌دادهٔ پلتفرم
مدل زبانی محلیبر روی سرور بانک
بدون سرویس ابری
مرورگر کاربران بانکاز طریق شبکهٔ داخلی
هیچ نرم‌افزاری بر روی رایانهٔ کاربر نصب نمی‌شود. دسترسی صرفاً از طریق مرورگر و بر بستر شبکهٔ داخلی بانک انجام می‌پذیرد.
هیچ ارتباطی با اینترنت یا سرویس‌های ابری برقرار نمی‌شود نه دادهٔ مشتریان، نه نتیجهٔ کوئری و نه ساختار جدول‌ها؛ هیچ‌یک از مرز شبکهٔ بانک عبور نمی‌کند.

مشخصات استقرار

موردشرح
محل اجرامرکز دادهٔ بانک — سرور فیزیکی یا ماشین مجازی تحت کنترل بانک
بستهٔ نصبمجموعهٔ کانتینرها به‌صورت بستهٔ آفلاین، بدون نیاز به دریافت از اینترنت
مدل زبانیمدل متن‌باز، نصب‌شده بر روی سرور بانک؛ بدون هرگونه فراخوانی سرویس بیرونی
به‌روزرسانیبستهٔ آفلاین، با زمان‌بندی و تأیید بانک؛ بدون به‌روزرسانی خودکار
دسترسی سازندههیچ دسترسی دائمی وجود ندارد؛ پشتیبانی تحت نظارت و با تأیید موردی بانک
منبع دادهانبار داده یا نسخهٔ همانند — اتصال مستقیم به سامانهٔ متمرکز عملیاتی توصیه نمی‌شود
دلیل انتخاب انبار داده به‌جای سامانهٔ متمرکز: افزون بر ملاحظات امنیتی، اجرای کوئری تحلیلی بر روی سامانهٔ عملیاتی زنده می‌تواند بر کارایی خدمات‌رسانی اثر بگذارد. اتصال به انبار داده هم از منظر امنیت مطلوب‌تر است و هم عملکرد سامانه‌های عملیاتی را دست‌نخورده باقی می‌گذارد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۱
۱۰
امنیت — بخش یکم

پاسخ به پرسش‌های حراست و امنیت اطلاعات

آیا دادهٔ بانک از شبکه خارج می‌شود؟
خیر. در استقرار درون‌سازمانی تمامی مؤلفه‌ها، از جمله مدل زبانی، بر روی سخت‌افزار بانک اجرا می‌شوند و هیچ ارتباط خروجی مورد نیاز نیست.
آیا امکان تغییر یا حذف داده وجود دارد؟
خیر. اتصال با نقش فقط‌خواندنی برقرار می‌گردد و در هر تراکنش نیز حالت فقط‌خواندنی اعمال می‌شود. فهرست دستورات مجاز محدود به خواندن است.
اطلاعات اتصال چگونه نگهداری می‌شود؟
به‌صورت رمزنگاری‌شده در پایگاه‌دادهٔ پلتفرم؛ هیچ‌گاه به‌صورت متن آشکار ذخیره یا نمایش داده نمی‌شود و در گزارش‌های ردگیری نیز پوشانده می‌گردد.
آیا امکان اتصال به سرور دیگری وجود دارد؟
هر اتصال خروجی از یک نقطهٔ کنترل واحد عبور می‌کند که مقصدهای غیرمجاز را رد می‌نماید و در برابر حملهٔ تغییر نام دامنه مقاوم است. فهرست مقصدهای ممنوع توسط بانک قابل تنظیم است.
تعیین سطح دسترسی بر عهدهٔ کیست؟
کنترل دسترسی نقش‌محور با نوزده مجوز مجزا و گروه‌بندی‌شده؛ تعیین سطح دسترسی کاملاً در اختیار مدیر سامانه در بانک قرار دارد.
آیا فعالیت کاربران قابل ردگیری است؟
بله. هر درخواست، هر پرسش و هر کوئری اجراشده — تا سطح تک‌تک ابزارهای فراخوانی‌شده — ثبت و قابل بازبینی است.
آیا نصب نرم‌افزار بر رایانهٔ کاربر لازم است؟
خیر. دسترسی صرفاً از طریق مرورگر و بر بستر شبکهٔ داخلی بانک انجام می‌پذیرد.

مسیر داده — تبیین دقیق جریان اطلاعات

  • پرسش کاربر در مرورگر وارد و به سرور اوبا در داخل بانک ارسال می‌شود.
  • ساختار جدول‌ها، شامل نام جدول و ستون و توضیحات آن‌ها، در اختیار مدل زبانی محلی قرار می‌گیرد تا کوئری تدوین گردد.
  • کوئری با نقش فقط‌خواندنی بر روی انبار دادهٔ بانک اجرا می‌شود.
  • نتیجه در اختیار مدل زبانی محلی قرار می‌گیرد تا به زبان ساده تشریح شود.
  • پاسخ به مرورگر کاربر بازگردانده می‌شود.
هر پنج مرحله درون شبکهٔ بانک انجام می‌پذیرد و هیچ مرحله‌ای از مرز شبکه عبور نمی‌کند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۲
۱۱
امنیت — بخش دوم

لایه‌های حفاظتی، با بیان صریح

۱. تضمین فقط‌خواندنی، به تفکیک موتور

سازوکار جلوگیری از نوشتن در هر پایگاه‌داده متفاوت است و این تفاوت به‌صراحت اعلام می‌گردد:

موتورسازوکار فقط‌خواندنیلایه‌ها
Oracleاعمال حالت فقط‌خواندنی در هر نشست + کاربر فقط‌خواندنیدو لایه
PostgreSQLپارامتر فقط‌خواندنی در سطح اتصال + در هر تراکنش + کاربر فقط‌خواندنیسه لایه
MySQL / MariaDBاعمال فقط‌خواندنی در هر نشست و هر تراکنش + کاربر فقط‌خواندنیسه لایه
SQL Serverمبتنی بر کاربر فقط‌خواندنی + فهرست دستورات مجاز؛ زبان T-SQL فاقد کلید سراسری منع نوشتن استدو لایه
IBM Db2مبتنی بر کاربر فقط‌خواندنی + فهرست دستورات مجازدو لایه
اهمیت این شفافیت: در SQL Server و Db2 کلید سراسری «منع نوشتن» در سطح تراکنش وجود ندارد؛ فعال کردن چنین کلیدی در عمل بی‌اثر است و تصور نادرستی از امنیت می‌سازد. تضمین در این راهکار بر کاربر فقط‌خواندنی پایگاه‌داده استوار است — کاربری که واحد امنیت بانک خود ایجاد و کنترل می‌کند و لذا قابل ممیزی است.

۲. رمزنگاری اطلاعات حساس

اطلاعات اتصال رمزنگاری‌شده ذخیره می‌شوند و چرخش کلید بدون توقف سرویس انجام می‌گیرد. در صورت حذف نادرست کلید، سامانه با خطای آشکار متوقف می‌شود و هیچ‌گاه به ذخیرهٔ متن آشکار بازنمی‌گردد.

۳. کنترل مقصد اتصال

هر اتصال خروجی از یک نقطهٔ کنترل واحد عبور می‌کند: نشانی یک‌بار تفکیک، تمامی نشانی‌های حاصل بررسی، و نشانی تأییدشده تثبیت می‌شود — تا حملهٔ تغییر نام دامنه ممکن نباشد.

۴. جداسازی و محدودسازی دامنه

دسترسی هر کاربر تفکیک‌شده است و دامنهٔ قابل‌مشاهدهٔ هر اتصال را می‌توان تا سطح جدول‌های مشخص محدود نمود؛ آنچه در دامنه نباشد، برای عامل هوشمند موجود نیست.

۵. مهار منابع و هزینه

محدودیت زمان اجرا، سقف تعداد سطر بازگشتی و سقف مصرف در سطح کاربر و سازمان — تا یک پرسش سنگین بار غیرمنتظره‌ای بر انبار داده تحمیل نکند.

اصل حاکم بر طراحی: «آنچه صریحاً مجاز نشده، ممنوع است.» جدول‌های حساس از دسترس عامل هوشمند خارج‌اند و هر جدول جدید نیز به‌صورت پیش‌فرض خارج از دسترس است.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۳
۱۲
یکپارچگی

اتصال به سامانه‌های موجود بانک

بدون پروژهٔ مهاجرت داده، بدون نسخه‌برداری از داده به محل دیگر و بدون تغییر در سامانه‌های موجود. داده در همان محل باقی می‌ماند و تنها خوانده می‌شود.

پایگاه‌های دادهٔ رابطه‌ای — هستهٔ سامانه‌های بانکی

OracleMicrosoft SQL ServerIBM Db2 PostgreSQLMySQLMariaDBSQLite

انبار داده و موتورهای تحلیلی

ClickHouseSnowflakeGoogle BigQuery Amazon RedshiftApache DruidApache Pinot DuckDBQuestDBTimescaleDBCockroachDB

پایگاه‌های داده غیررابطه‌ای و جست‌وجو

MongoDBElasticsearchOpenSearch Apache CassandraScyllaDBCouchbaseDynamoDB

سایر منابع

سرویس‌های REST APIGoogle SheetsExcel Online
در مجموع بیش از ۲۵ موتور داده پشتیبانی می‌شود و یک کاربر می‌تواند هم‌زمان به چند اتصال دسترسی داشته باشد.

مستندسازی خودکار ساختار داده

کیفیت پاسخ‌ها به شناخت سامانه از معنای هر جدول و ستون وابسته است. «دستیار مستندسازی» ساختار پایگاه‌داده را مطالعه و برای هر جدول توضیح پیشنهادی تولید می‌کند و آن را جهت بازبینی و تأیید کارشناس بانک ارائه می‌دهد.

۱

کشف ساختار

فهرست جدول‌ها و ستون‌ها به‌صورت خودکار استخراج می‌شود.

۲

پیشنهاد توضیح

برای هر جدول و ستون، توضیح فارسی پیشنهاد می‌گردد.

۳

تأیید کارشناس

کارشناس بانک ویرایش و تأیید می‌کند؛ اصطلاحات بانک حاکم است.

اهمیت این مرحله: وقتی سامانه بداند «مانده مؤثر» به کدام ستون اشاره دارد، پاسخ‌ها منطبق بر تعاریف رسمی بانک خواهد بود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۴
۱۳
حاکمیت داده

دسترسی، ردگیری و انطباق

۱. کنترل دسترسی نقش‌محور

نوزده مجوز مجزا و گروه‌بندی‌شده که مدیر سامانه در بانک آن‌ها را به کاربران اعطا می‌نماید. هر مجوز هم در واسط کاربری و هم در سمت سرور اعمال می‌گردد.

گروه دسترسینمونه اختیارات
گفت‌وگو و پژوهشطرح پرسش، اجرای پژوهش عمیق، مشاهدهٔ کوئری اجراشده
داشبورد و نمودارمشاهدهٔ داشبورد، ساخت نمودار، انتشار الگوی استاندارد
کاربران و دسترسیافزودن کاربر، تغییر سطح دسترسی، تأیید یا غیرفعال‌سازی کاربر
گزارش و حسابرسیمشاهدهٔ گزارش مصرف، مشاهده و برون‌بری ردگیری فعالیت
اتصال‌ها و تنظیماتمدیریت اتصال پایگاه‌داده، تنظیمات سامانه، سقف منابع

۲. ردگیری کامل فعالیت

ردگیری در سطح درخواست

برای هر درخواست: کاربر، زمان، نشانی شبکه، مسیر، نتیجه و برچسب رویداد ثبت می‌گردد. اطلاعات حساس پیش از ثبت پوشانده می‌شوند.

ردگیری در سطح پرسش

برای هر پرسش: متن پرسش، عین کوئری اجراشده، ابزارهای فراخوانی‌شده، مدت اجرا و میزان مصرف؛ قابل بازبینی توسط حسابرسی داخلی.

کاربرد در حسابرسی داخلی: پرسش «چه کاربری، در چه زمانی و دقیقاً چه نمایی از داده دریافت کرده است؟» با یک گزارش قابل پاسخ است؛ تا سطح متن کوئری و قابل برون‌بری جهت بایگانی و ممیزی.

۳. کنترل مصرف و پیش‌بینی‌پذیری

۴. تفکیک محیط‌ها

استقرار در دو محیط مجزا انجام می‌پذیرد: محیط آزمون جهت پیکربندی و مستندسازی ساختار داده، و محیط بهره‌برداری. انتقال از آزمون به بهره‌برداری تنها با تأیید بانک و مطابق رویهٔ مدیریت تغییرات داخلی بانک صورت می‌گیرد.

oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۵
۱۴
زیرساخت

سخت‌افزار موردنیاز

از آنجا که مدل زبانی به‌صورت محلی و درون شبکهٔ بانک اجرا می‌شود، وجود پردازندهٔ گرافیکی اختصاصی برای دستیابی به زمان پاسخ قابل قبول ضروری است. پیکربندی‌های زیر بر حسب تعداد کاربران هم‌زمان پیشنهاد می‌شود.

پایلوت

تا حدود ۲۰ کاربر هم‌زمان
  • یک سرور، پردازندهٔ ۱۶ تا ۳۲ هسته
  • ۲۵۶ گیگابایت حافظهٔ اصلی
  • ۲ ترابایت فضای ذخیره‌سازی NVMe
  • بدون افزونگی سخت‌افزاری
۲ × ۴۸ گیگابایت — کارت گرافیک

بهره‌برداری

تا حدود ۱۰۰ کاربر هم‌زمان
  • یک تا دو سرور، پردازندهٔ ۳۲ تا ۶۴ هسته
  • ۵۱۲ گیگابایت حافظهٔ اصلی
  • ۴ ترابایت فضای ذخیره‌سازی NVMe
  • منبع تغذیهٔ افزونه
۴ × ۴۸ گیگابایت — کارت گرافیک

گسترده با دسترس‌پذیری بالا

بیش از ۱۰۰ کاربر هم‌زمان
  • دو سرور در معماری افزونه
  • ۵۱۲ گیگابایت حافظه به‌ازای هر سرور
  • ذخیره‌سازی افزونه
  • تحمل خرابی یک سرور
۸ × ۴۸ گیگابایت — کارت گرافیک

اقلام مندرج در پیکربندی فوق

  • سرور، حافظه، ذخیره‌سازی و کارت گرافیک
  • سامانهٔ عامل و بستر اجرای کانتینر
  • مدل زبانی متن‌باز، بدون نیاز به لایسنس

اقلامی که جداگانه در نظر گرفته می‌شود

  • تجهیزات شبکه و رک مرکز داده
  • برق اضطراری و سامانهٔ خنک‌کننده
  • زیرساخت پشتیبان‌گیری بانک
در صورت وجود زیرساخت، تجهیز تازه‌ای لازم نیست: چنانچه بانک از پیش دارای بستر مجازی‌سازی و کارت گرافیک مناسب باشد، استقرار صرفاً بر بستر موجود انجام می‌پذیرد. در بسیاری از بانک‌ها، ظرفیت لازم برای مرحلهٔ پایلوت هم‌اکنون در دسترس است.
ملاحظهٔ فنی: اجرای مدل زبانی صرفاً بر پردازندهٔ مرکزی و بدون کارت گرافیک از نظر فنی ممکن است، اما زمان پاسخ را به چند ده ثانیه افزایش می‌دهد و برای بهره‌برداری واقعی توصیه نمی‌شود. پیکربندی نهایی پس از بازدید فنی و تعیین حجم داده و تعداد کاربران مشخص می‌گردد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۶
۱۵
مسیر اجرا

از جلسهٔ نخست تا بهره‌برداری

اجرا مرحله‌ای و با دامنه‌ای محدود آغاز می‌شود تا ارزش راهکار پیش از تعهد گسترده احراز گردد. زمان‌بندی زیر تخمینی است.

گام ۰ — حدود ۱ هفته

ارزیابی و تعیین دامنه

انتخاب حوزه، شناسایی منبع داده و تعریف کمّی معیارهای موفقیت.

گام ۱ — حدود ۲ هفته

استقرار در محیط آزمون

نصب بستهٔ آفلاین، ایجاد کاربر فقط‌خواندنی توسط واحد امنیت و اتصال به انبار داده.

گام ۲ — حدود ۲ تا ۴ هفته

مستندسازی ساختار داده

تولید خودکار توضیحات جدول‌ها و بازبینی توسط کارشناسان بانک. تعیین‌کننده‌ترین گام از منظر کیفیت پاسخ.

گام ۳ — حدود ۴ هفته

پایلوت با کاربران واقعی

ده تا بیست کاربر منتخب، آموزش کوتاه و سنجش در برابر معیارهای گام صفر.

گام ۴ — پس از تأیید

بهره‌برداری و توسعهٔ تدریجی

انتقال به بهره‌برداری، افزودن تدریجی حوزه‌های داده و تحویل نگهداشت به تیم بانک.

تعهدات بانک

  • ماشین مجازی یا سرور در مرکز دادهٔ بانک
  • کاربر فقط‌خواندنی بر روی انبار داده
  • دسترسی شبکهٔ داخلی برای کاربران
  • کارشناس داده و مالک کسب‌وکار پایلوت

تعهدات مجری

  • بستهٔ نصب آفلاین و استقرار کامل
  • پیکربندی اتصال و تنظیم دامنهٔ داده
  • دستیار مستندسازی ساختار داده
  • آموزش کاربران و مستندات فنی

خدمات پشتیبانی و نقشهٔ راه

موضوعشرح
پشتیبانی فنیکانال اختصاصی رسیدگی با سطح خدمت توافق‌شده در قرارداد
به‌روزرسانی نسخهبستهٔ آفلاین، با زمان‌بندی و تأیید بانک؛ بدون به‌روزرسانی خودکار
آموزش و انتقال دانشدورهٔ کاربران و مدیران، مستندات فارسی و توانمندسازی تیم فناوری بانک
در دست توسعهیکپارچگی با Active Directory / LDAP جهت ورود یکپارچه، و احراز هویت دومرحله‌ای هنگام ورود
توصیه برای آغاز کار: پایلوتی محدود بر یک حوزهٔ داده و یک واحد سازمانی، با معیار موفقیت کمّی از ابتدا.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوبا
OOBAAI.COM
تحلیل داده با هوش مصنوعی برای بانک‌ها — گفت‌وگو با داده به زبان فارسی، در استقراری کاملاً درون‌سازمانی.
نشانی تهران، بلوار اندرزگو
بعد از بلوار کاوه، تقاطع بلوچ جنوبی
پلاک ۱۲۲، واحد ۱
کد پستی: ۱۹۳۸۸۴۳۳۳۳
تلفن ۰۲۱۲۲۶۷۵۹۸۰
محیطی: ۰۹۱۹۴۴۴۷۶۲۷
اعظمی: ۰۹۱۲۶۰۹۰۷۲۴
رایانامه info@oobaai.com
oobaai.com