مدیران، کارشناسان و رؤسای شعب به زبان فارسی از دادههای بانک پرسش میکنند و در چند
دقیقه پاسخ میگیرند؛ بدون نگارش کد و
بدون آنکه حتی یک رکورد از شبکهٔ بانک خارج شود.
یک بانک متوسط دهها سامانهٔ عملیاتی و هزاران جدول داده در اختیار دارد. با این حال هنگامی
که مدیری میپرسد «علت رشد معوقات این استان چیست؟»، پاسخ از دل داده حاصل نمیشود؛ از دل
یک صف انتظار حاصل میشود.
مسیر یک پرسش در بانک، در وضعیت کنونی
زمان تا دریافت پاسخ ←
طرح پرسش
لحظهٔ صفر
ثبت درخواست
همان روز
بررسی و اولویتبندی
۲ تا ۳ روز
تهیه و تحویل گزارش
۵ تا ۷ روز
با اوبا
چند دقیقه
۱
صف گزارشها
هر پرسش تازه مستلزم ثبت درخواست در ادارهٔ فناوری یا واحد اطلاعات مدیریت است و پاسخ، در خوشبینانهترین حالت، چند روز کاری بعد در دسترس قرار میگیرد.
۲
گزارشهای ایستا
داشبوردهای از پیش تعریفشده تنها به پرسشهای پیشین پاسخ میدهند و پرسش تازه در آنها جایگاهی ندارد.
۳
وابستگی به واسطهٔ فنی
رئیس شعبه، کارشناس اعتبارات و مدیر بازاریابی امکان طرح مستقیم پرسش را ندارند و همواره به واسطهٔ فنی نیازمندند.
۴
فاصلهٔ تصمیم تا داده
در زمان آماده شدن گزارش، پنجرهٔ تصمیمگیری بسته شده است و داده به سند بایگانی بدل میشود، نه ابزار مدیریت.
هر پاسخ، سه پرسش تازه پدید میآورد و هر پرسش تازه بار دیگر از ابتدای همان صف آغاز میشود.
مسئله «نبودِ داده» نیست؛ مسئله نرخ گردش پرسش و پاسخ است.
آثار مستقیم بر کسبوکار بانک
فرصتهای جذب منابع که در زمان مناسب شناسایی نمیشوند.
ریسک اعتباری که با تأخیر تشخیص داده میشود؛ معوقه هنگامی مشاهده میشود که ایجاد شده است.
ریزش مشتریان ارزشمند که تنها پس از خروج منابع آشکار میشود.
ظرفیت کارشناسان داده که بهجای تحلیل، صرف تولید گزارشهای تکراری میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۳
۰۲
معرفی راهکار
یک تحلیلگر داده که همواره در دسترس است.
«اوبا» به انبار دادهٔ بانک متصل میشود، ساختار جدولها را درک میکند، پرسش فارسی
کاربر را به کوئری تبدیل میکند، آن را با نقش فقطخواندنی اجرا میکند و نتیجه را
به زبان ساده توضیح میدهد.
۱. گفتوگو با داده
کاربر مجاز به زبان فارسی پرسش میکند، همانند گفتوگو با یک تحلیلگر. عامل هوشمند
ساختار داده را مطالعه میکند، کوئری را مینویسد و ایمن اجرا میکند و پاسخ را
به همراه جدول یا نمودار ارائه میدهد.
پاسخ در چند دقیقه
۲. داشبورد خودسرویس
هر کاربر داشبورد موردنظر خود را تنظیم میکند؛ نمودار با یک جملهٔ فارسی یا با سازندهٔ
گامبهگام و بدون نگارش کوئری ساخته میشود. کاربران ارشد الگوهای استاندارد را منتشر میکنند
تا سایرین با یک کلیک از آن بهره ببرند.
حاکمیت گزارش، بدون گلوگاه فنی
۳. پژوهش و ریشهیابی
برای پرسشهایی که پاسخ آنها یک عدد نیست، چند عامل هوشمند بهصورت همزمان فعالیت
میکنند، لایهبهلایه فرضیه تدوین و آزمون میکنند و گزارشی مستند ارائه میدهند؛ حالت
«بررسی ناشناختهها» حتی بدون طرح پرسش، الگوهای پنهان داده را کشف میکند.
تمایز «چه میزان» با «به چه علت»
چهار حوزهٔ کاربرد در ساختار بانک
صفحات بعدی، نمونه پرسشهای واقعی را در چهار حوزه ارائه میکنند:
راهبری و عملکرد مالی ·
عملیات و سودآوری شعبه ·
رفتار و ارزش مشتریان ·
بهرهوری کارکنان و کنترل داخلی.
پرسشها به همین صورت قابل طرحاند؛ پاسخ هر یک به وجود دادهٔ مربوط در سامانههای متصل بستگی دارد.
با اوبا
پرسش مستقیم مدیر، بدون واسطهٔ فنی
پاسخ در چند دقیقه، در همان جلسه
تلفیق خودکار دادهٔ چند سامانه در یک پاسخ
تفکیک تا سطح شعبه، مشتری و پرونده
پرسش بعدی بلافاصله قابل طرح است
امروز
درخواست گزارش به واحد فناوری یا اطلاعات مدیریت
انتظار چند روز کاری تا آماده شدن گزارش
استخراج دستی از هر سامانه و تلفیق در اکسل
تفکیک معمولاً در سطح کلان متوقف میشود
پرسش بعدی یعنی شروع دوبارهٔ همین چرخه
ارزش ایجادشدهتحلیل تا پرسش سوم و چهارم ادامه مییابد — جایی که پاسخ واقعی نهفته است و امروز بهدلیل هزینهٔ زمانی، مسیر در همان گام اول متوقف میشود.
تمایز اصلی با ابزارهای هوش تجاری متعارف: در ابزارهای هوش تجاری، ابتدا باید گزارش
تعریف شود تا امکان مشاهدهٔ آن فراهم شود. در این راهکار
فضای پرسشها از پیش تعریف نشده است و هر پرسش، در همان لحظه ساخته و پاسخ داده میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۴
۰۳
حوزهٔ کاربرد یکم — سطح راهبری
راهبری، عملکرد مالی و برنامهریزی
پرسشهای هیئتمدیره، معاونتها و واحد برنامهریزی و بودجه — در سطح کل بانک، منطقه و استان.
سودآوری و ساختار درآمد
«نسبت هزینه به درآمد بانک در چهار فصل گذشته چه روندی داشته و کدام سرفصل هزینه بیشترین رشد را ثبت کرده است؟»
«حاشیهٔ سود مشاع، یعنی تفاوت نرخ تمامشدهٔ پول و نرخ مؤثر تسهیلات، در سال جاری چه میزان بوده است؟»
«سهم درآمد غیرمشاع از کل درآمد بانک چقدر است و نسبت به سال گذشته چه تغییری داشته است؟»
«بازده داراییها و بازده حقوق صاحبان سهام در پایان هر فصل چه روندی داشته است؟»
«سودآوری هر یک از خطوط کسبوکار بانک به تفکیک چگونه است؟»
«هزینهٔ تجهیز هر واحد منابع در مناطق مختلف چه تفاوتی دارد؟»
بودجه، هدفگذاری و انحراف
«انحراف عملکرد هر منطقه از بودجهٔ مصوب جذب منابع تا پایان دورهٔ جاری چه میزان است؟»
«کدام مناطق طی سه سال گذشته بهطور مستمر رشدی بالاتر از میانگین بانک داشتهاند؟»
«با روند فعلی، تحقق هدف سالانهٔ منابع در پایان سال به چه میزان پیشبینی میشود؟»
«سهم بانک از بازار سپرده در هر استان چه تغییری داشته است؟»
نقدینگی، ترازنامه و ریسک ساختاری
«شکاف سررسید میان منابع و مصارف در بازههای زمانی مختلف چگونه است؟»
«ترکیب داراییهای بانک در سه سال گذشته چه تغییری کرده است؟»
«میزان تسهیلات کلان و وضعیت ذینفعان واحد در پرتفوی اعتباری چگونه است؟»
«تمرکز منابع بانک نزد چند سپردهگذار بزرگ تا چه اندازه است؟»
ملاحظه: پاسخ هر پرسش بر مبنای همان تعاریفی محاسبه میشود که در مرحلهٔ مستندسازی
ساختار داده توسط کارشناسان بانک تأیید شده است؛ هدف آن است که ارقام با گزارشهای رسمی بانک همراستا باشد؛ این همراستایی در گام پایلوت با چند پرسش کلیدی سنجیده میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۵
۰۴
حوزهٔ کاربرد دوم — سطح شعبه
عملیات، سودآوری و عملکرد شعبه
پرسشهای رئیس شعبه، رئیس منطقه و واحد نظارت بر شعب — از صورت عملکرد شعبه تا کیفیت
خدمترسانی در باجه.
سودآوری و صورت عملکرد شعبه
«صورت سود و زیان شعبهٔ من در ماه گذشته چگونه بوده و نسبت به هدف تعیینشده در چه وضعیتی قرار دارد؟»
«کدام شعب زیانده هستند و فاصلهٔ هر یک تا نقطهٔ سربهسر چه میزان است؟»
«هزینهٔ عملیاتی هر شعبه بهازای هر واحد منابع جذبشده چقدر است؟»
«کدام شعب با وجود منابع بالا، درآمد کارمزدی پایینی دارند؟»
«سهم هر شعبه از سود منطقه چه میزان است؟»
«هزینهٔ هر تراکنش در شعبه در مقایسه با کانالهای دیجیتال چقدر است؟»
منابع، مصارف و ترکیب سپرده
«مانده منابع هر شعبه در پایان اسفند چه میزان بوده و نسبت به مدت مشابه سال قبل چه تغییری داشته است؟»
«ترکیب سپردههای قرضالحسنه، کوتاهمدت و بلندمدت در هر استان چگونه است؟»
«بهای تمامشدهٔ پول در چهار فصل گذشته چه روندی داشته است؟»
«ده شعبهای که بیشترین رشد جذب منابع را داشتهاند کداماند؟»
کیفیت خدمترسانی و ظرفیت
«ساعات اوج مراجعهٔ حضوری به شعبه در روزهای مختلف هفته چه زمانی است؟»
«میانگین زمان انتظار مشتری در شعبه چه میزان است و در کدام شعب بیشترین مقدار را دارد؟»
«نسبت تعداد باجهٔ فعال به حجم مراجعه در شعب پرتردد چگونه است؟»
«در کدام شعب، حجم مراجعه با ظرفیت نیروی انسانی تناسب ندارد؟»
کاربرد راهبردی: تحلیل همزمان سودآوری، ظرفیت و کیفیت خدمترسانی، مبنای تصمیمگیری
دربارهٔ تجمیع، جابهجایی یا تقویت شعب را فراهم میآورد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۶
۰۵
حوزهٔ کاربرد سوم — مشتری
رفتار، ارزش و نگهداشت مشتریان
پرسشهای واحد بازاریابی، توسعهٔ بازار و مدیریت ارتباط با مشتری — از شناسایی مشتریان
ارزشمند تا پیشبینی ریزش.
ارزش مشتری و تمرکز منابع
«پنجاه سپردهگذار بزرگ بانک چه کسانی هستند و چه سهمی از کل منابع را در اختیار دارند؟»
«ارزش دورهٔ عمر مشتری در هر بخش مشتری چه میزان برآورد میشود؟»
«چند درصد مشتریان تنها یک محصول دارند و بیشترین ظرفیت فروش متقابل در کدام بخش قرار دارد؟»
«متوسط تعداد محصولات بهازای هر مشتری در هر منطقه چقدر است؟»
ریزش، خاموشی و هشدار زودهنگام
«کدام مشتریان حقوقی در سه ماه گذشته گردش حساب خود را بیش از شصت درصد کاهش دادهاند؟»
«مشتریان خاموش، یعنی فاقد تراکنش در شش ماه اخیر، چه تعدادند و چه حجمی از منابع را نگه داشتهاند؟»
«چه تعداد مشتری پس از دریافت تسهیلات، منابع خود را از بانک خارج کردهاند؟»
«نرخ ریزش مشتریان در هر بخش و هر منطقه چه روندی داشته است؟»
الگوی رفتار و کانال ارتباطی
«الگوی مهاجرت مشتریان از خدمات حضوری به کانالهای دیجیتال طی دو سال گذشته چگونه بوده است؟»
«سهم تراکنشهای همراهبانک نسبت به شعبه در دوازده ماه گذشته چه روندی داشته است؟»
«نرخ پذیرش محصولات جدید در میان بخشهای مختلف مشتریان چگونه است؟»
«بیشترین علل شکایات ثبتشدهٔ مشتریان در سال جاری چه بوده است؟»
«درآمد کارمزدی به تفکیک کانال و نوع خدمت چه میزان بوده است؟»
«نرخ خطای تراکنش خودپردازها در کدام مناطق بالاتر از میانگین است؟»
ارزش عملیاتی: شناسایی زودهنگام نشانههای ریزش، فرصت اقدام پیش از خروج منابع را
فراهم میکند؛ حال آنکه در گزارشهای ماهانه، این نشانهها معمولاً پس از وقوع مشاهده میشوند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۷
۰۶
حوزهٔ کاربرد چهارم — کارکنان
بهرهوری کارکنان و کنترل داخلی
پرسشهای مدیریت منابع انسانی، واحد نظارت و حسابرسی داخلی — از سنجش بهرهوری تا شناسایی
الگوهای نیازمند بررسی.
بهرهوری و عملکرد فردی
«بهرهوری هر کارمند بر اساس تعداد تراکنش پردازششده و منابع جذبشده چگونه ارزیابی میشود؟»
«میانگین زمان خدمتدهی هر باجه چه میزان است و کدام باجهها بیشترین انحراف را از میانگین دارند؟»
«کدام کارکنان بیشترین موفقیت را در عرضهٔ محصولات جدید داشتهاند؟»
«توزیع بار کاری میان کارکنان یک شعبه تا چه اندازه متوازن است؟»
کنترل داخلی و الگوهای نیازمند بررسی
«تعداد تراکنشهای ثبتشده خارج از ساعات اداری در هر شعبه چه میزان است؟»
«مواردی که تأیید تسهیلات فراتر از حد اختیار شعبه انجام شده، چند مورد بوده است؟»
«نرخ اصلاحیه و ابطال سند به تفکیک کارمند و شعبه چه میزان است؟»
«در کدام شعب، نسبت تراکنشهای اصلاحی به کل تراکنشها بالاتر از میانگین بانک است؟»
ظرفیت نیروی انسانی
«اثر مرخصی و غیبت کارکنان بر زمان انتظار مشتری در شعب پرتردد چگونه است؟»
«رتبهبندی شعب بر اساس منابع بهازای هر کارمند چگونه است؟»
«کدام شعب همزمان رشد منابع بالا و نسبت معوقات پایین داشتهاند؟»
«نسبت کارکنان صف به ستاد در مناطق مختلف چه تفاوتی دارد؟»
تصریح مهم دربارهٔ حریم خصوصی و دسترسی: پاسخ به این دسته از پرسشها منوط به آن است
که دادههای مربوط در دامنهٔ تعریفشدهٔ اتصال قرار گرفته باشند و کاربرِ پرسشکننده مجوز
لازم را در اختیار داشته باشد. سامانه صرفاً میخواند و هیچگاه دادهای را تغییر
نمیدهد؛ افزون بر این، هر پرسش و هر کوئری اجراشده بهطور کامل ثبت و برای ممیزی نگهداری میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۸
۰۷
از پرسش تا ریشهیابی
هنگامی که پاسخ، یک عدد نیست
بخشی از پرسشهای مدیریتی با یک گزارش پاسخ داده نمیشوند و نیازمند بررسی چندلایهاند.
در این موارد، حالت پژوهش عمیق فعال میشود.
سازوکار پژوهش چندعاملی
چند عامل هوشمند بهصورت همزمان روی یک پرسش فعالیت میکنند، هر یک فرضیهای را
بررسی میکند و در پایان، یافتهها در گزارشی مستند تجمیع میشوند که بهصورت PDF نیز قابل دریافت است. در حین کار،
نمای زنده نشان میدهد هر عامل مشغول چه بررسیای است و هر یافته به نام عامل خود ثبت
میشود. کار روی سرور ادامه مییابد، حتی اگر کاربر مرورگر را ببندد. حالت
«بررسی ناشناختهها» نیز بدون طرح پرسش، داده را میکاود و یافتههای غیرمنتظره را
همراه با ریشهیابی گزارش میکند.
«علت رشد نسبت مطالبات غیرجاری شعب استان مرکزی طی شش ماه گذشته چیست؟»
«چه عواملی موجب کاهش سهم بانک از بازار سپردهٔ استان شده است؟»
«ریشهٔ افزایش زمان انتظار مشتریان در شعب پرتردد کدام است؟»
«چرا نرخ ریزش مشتریان حقوقی در یک منطقه بیش از سایر مناطق است؟»
کاربران راهکار در ساختار بانک
کاربر
ارزش در فعالیت روزمره
هیئتمدیره و مدیران ارشد
دریافت پاسخ در جلسه، بدون واسطه و بدون انتظار برای گزارش
معاونت برنامهریزی و بودجه
تحلیل روند، پایش انحراف از بودجه و بررسی سناریوها
رؤسای مناطق و شعب
پایش روزانهٔ عملکرد شعبه و مقایسه با میانگین منطقه
ادارهٔ اعتبارات
پایش پرتفوی، تمرکز ریسک و روند معوقات
بازاریابی و توسعهٔ بازار
بخشبندی مشتری، شناسایی ریزش و ظرفیت فروش متقابل
مدیریت منابع انسانی
سنجش بهرهوری، توزیع بار کاری و برنامهریزی ظرفیت
حسابرسی داخلی و نظارت
بررسی موردی داده با ردگیری کامل هر پرسش و هر کوئری
کارشناسان اطلاعات مدیریت
رهایی از گزارشهای تکراری و تمرکز بر تحلیل
ملاحظه: «اوبا» پلتفرمی عمومی برای تحلیل داده است که بر ساختار دادهٔ بانک
تنظیم میشود و بستهٔ گزارش از پیشساختهٔ بانکی محسوب نمیگردد. انطباق با دامنهٔ بانکی از
طریق مستندسازی ساختار دادهٔ همان بانک حاصل میشود؛ همان عاملی که پاسخها را دقیقاً
منطبق بر تعاریف و اصطلاحات رسمی بانک میسازد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۰۹
۰۸
تحلیلگر همراه
سامانه، مسیر بررسی را پیشنهاد میدهد
بخش دشوار تحلیل داده، اجرای کوئری نیست؛ طرح پرسش درست است. سامانه پیش از آغاز
بررسی، با کاربر همفکری میکند، ابهامها را برطرف میسازد و دامنهٔ بررسی را پیشنهاد
میدهد. نتیجه آن است که مدیر، بدون دانش فنی، مسیری را طی میکند که یک تحلیلگر دادهٔ
باتجربه طی میکرد.
مدیر
پرسش اولیه«چرا سودآوری شعب استان کاهش یافته است؟»
سامانه
همفکری در تعیین دامنه
تعیین سه نکته ضروری است: بازهٔ زمانی؟ سود عملیاتی یا خالص؟
مبنای مقایسه سال گذشته است یا بودجهٔ مصوب؟
مدیر
«شش ماه گذشته، سود عملیاتی، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل.»
سامانه
تأیید دامنه و پیشنهاد محورهای بررسی
دامنه ثبت شد. سه محور بررسی خواهد شد: ترکیب درآمد ·
بهای تجهیز منابع · کیفیت پرتفوی. در صورت تأیید، بررسی آغاز میشود.
چهار سازوکاری که کاربر را به تحلیلگر بدل میکند
۱. تبدیل پرسش مبهم به دامنهٔ روشن
سامانه پیش از آغاز پژوهش، پرسشهای شفافساز مطرح میکند و دامنهٔ نهایی را جمعبندی
میکند. پژوهش تنها پس از روشن شدن دامنه و با فرمان کاربر آغاز میشود.
۲. پیشنهاد محورهای بررسی
سامانه محورهایی را که یک تحلیلگر بررسی میکرد پیشنهاد میدهد؛ محورهایی که ممکن است
در طرح اولیهٔ پرسش دیده نشده باشند.
۳. شفافیت و راستیآزمایی
هر عدد پاسخ از نتیجهٔ کوئری میآید، نه از حدس؛ کاربرِ دارای مجوز با فعالکردن حالت برنامهنویس
عین کوئری اجراشده را میبیند؛ هم راستیآزمایی، هم یادگیری تدریجی.
۴. صراحت در نبود داده
چنانچه داده برای پاسخ کافی نباشد، سامانه صریحاً همین را اعلام میکند و از ارائهٔ
پاسخ حدسی خودداری میکند. در محیط بانکی، پاسخ نادرست از نبود پاسخ زیانبارتر
است.
اثر عملی: فاصلهٔ میان «مدیری که میداند چه میخواهد بداند» و «تحلیلگری که میداند
چگونه بررسی کند» توسط سامانه پوشش داده میشود؛ مدیر همچنان تصمیمگیرنده است.
افزون بر این، صفحهٔ آغاز گفتوگو پرسشهای پیشنهادی متناسب با دادهٔ همان بانک ارائه
میکند و هرگاه پرسشی به بررسی جامع نیاز داشته باشد، سامانه اجرای پژوهش را پیشنهاد میدهد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۰
۰۹
هشدار و پایش خودکار
پیش از آنکه کسی بپرسد، سامانه خبر میدهد.
برخی پرسشها هر روز تکرار میشوند. کاربر شرط موردنظر خود را به زبان فارسی توصیف
میکند و سامانه آن را بهصورت زمانبندیشده بر دادههای بانک پایش میکند و هنگام وقوع،
فرد مسئول را مطلع میسازد.
نمونه هشدارهای بانکی
«هرگاه مانده منابع یک شعبه نسبت به هفتهٔ قبل بیش از ده درصد کاهش یافت، به رئیس منطقه اطلاع بده.»
«اگر تعداد تراکنشهای ثبتشده خارج از ساعات اداری در یک شعبه از بیست مورد در روز بیشتر شد، واحد نظارت را مطلع کن.»
«هر مشتری حقوقی که گردش ماهانهٔ حسابش بیش از شصت درصد کاهش یافت را هر دوشنبه گزارش کن.»
«نسبت مطالبات غیرجاری هر استان از سقف تعیینشده عبور کرد، به ادارهٔ اعتبارات هشدار بده.»
۱. آزموده پیش از فعالسازی
عامل هوشمند در صورت ابهام پرسش میکند و هشدار را پیشنویس میکند؛ پیش از ذخیره،
یک اجرای آزمایشی روی دادهٔ واقعی و یک بازآزمایی روی سی روز گذشته الزامی است؛ هشدار نیازموده فعال نمیشود.
۲. کانالهای اطلاعرسانی
صندوق اعلان درون سامانه، ایمیل، تلگرام و بله؛ متن پیام پیش از ذخیره روی دادهٔ واقعی
پیشنمایش و تأیید میشود و پیوند گزارش کامل هر اعلان پس از سی روز منقضی میشود.
۳. هشدارهای آغازین
سامانه بر اساس ساختار دادهٔ همان بانک، هشدارهای پیشنهادیِ از پیش آزموده ارائه میکند
که با یک کلیک فعال میشوند.
۴. سابقه و پایداری
سابقهٔ هر اجرا ثبت میشود؛ اگر منبع داده در دسترس نباشد یا ساختار آن تغییر کند، هشدار
بهجای ارسال نتیجهٔ نادرست، متوقف و مالک آن مطلع میشود.
گفتوگو با داده از درون پیامرسان
کاربری که حساب خود را به تلگرام یا بله
متصل کرده است، از همانجا پرسش میکند و پاسخ و نمودار را دریافت میکند؛ با همان مجوزها
و همان سقف مصرف نسخهٔ وب.
ملاحظهٔ استقرار درونسازمانی: صندوق اعلان درون سامانه و ایمیل داخلی بانک بدون
اینترنت کار میکنند. تلگرام و بله به ارتباط خروجی نیاز دارند و تنها در صورتی فعال
میشوند که بانک یک درگاه کنترلشده برای آنها مجاز کند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۱
۱۰
معماری استقرار
تمامی اجزا درون شبکهٔ بانک. بدون استثنا.
برای مشتریان بانکی، «اوبا» تنها به یک شکل عرضه میشود:
استقرار کامل درونسازمانی بر روی سختافزار بانک. هیچ مؤلفهای بیرون از شبکهٔ بانک
اجرا نمیشود و هیچ ارتباط خروجی به اینترنت مورد نیاز نیست.
شبکهٔ داخلی بانک — بدون نیاز به دسترسی اینترنت
انبار داده / نسخهٔ همانندOracle · SQL Server · Db2 و سایر منابع بانک
فقطخواندنی
سرور اوباموتور عامل هوشمند + پایگاهدادهٔ پلتفرم
مدل زبانی محلیبر روی سرور بانک بدون سرویس ابری
مرورگر کاربران بانکاز طریق شبکهٔ داخلی
هیچ نرمافزاری بر روی رایانهٔ کاربر نصب نمیشود. دسترسی صرفاً از طریق مرورگر و بر
بستر شبکهٔ داخلی بانک انجام میشود.
هیچ ارتباطی با اینترنت یا سرویسهای ابری برقرار نمیشودنه دادهٔ مشتریان، نه نتیجهٔ کوئری و نه ساختار جدولها؛ هیچیک از مرز شبکهٔ بانک عبور نمیکند.
مشخصات استقرار
مورد
شرح
محل اجرا
مرکز دادهٔ بانک — سرور فیزیکی یا ماشین مجازی تحت کنترل بانک
بستهٔ نصب
مجموعهٔ کانتینرها که برای هر استقرار بهصورت بستهٔ آفلاین تهیه و تحویل میشود
مدل زبانی
مدل متنباز بر سرور بانک، در صورت درخواست بانک؛ تأمین سختافزار و نصب و راهاندازی آن با تیم اوبا و جداگانه در قرارداد؛ کیفیت پاسخ پیش از تعهد روی دادهٔ واقعی سنجیده میشود
بهروزرسانی
بستهٔ آفلاین، با زمانبندی و تأیید بانک؛ بدون بهروزرسانی خودکار
دسترسی سازنده
هیچ دسترسی دائمی وجود ندارد؛ پشتیبانی تحت نظارت و با تأیید موردی بانک
منبع داده
انبار داده یا نسخهٔ همانند — اتصال مستقیم به سامانهٔ متمرکز عملیاتی توصیه نمیشود
دلیل انتخاب انبار داده بهجای سامانهٔ متمرکز: افزون بر ملاحظات امنیتی، اجرای کوئری
تحلیلی بر روی سامانهٔ عملیاتی زنده میتواند بر کارایی خدماترسانی اثر بگذارد. اتصال به
انبار داده هم از منظر امنیت مطلوبتر است و هم عملکرد سامانههای عملیاتی را دستنخورده
باقی میگذارد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۲
۱۱
امنیت — بخش یکم
پاسخ به پرسشهای حراست و امنیت اطلاعات
آیا دادهٔ بانک از شبکه خارج میشود؟
خیر. در استقرار درونسازمانی تمامی مؤلفهها، از جمله مدل زبانی، بر روی سختافزار بانک اجرا میشوند و هیچ ارتباط خروجی مورد نیاز نیست.
آیا امکان تغییر یا حذف داده وجود دارد؟
خیر. اتصال با کاربر فقطخواندنی پایگاهداده برقرار میشود که واحد امنیت بانک ایجاد و کنترل میکند؛ افزون بر آن، هر دستور پیش از اجرا بررسی و دستور غیرخواندنی رد میشود و در Oracle و PostgreSQL و MySQL حالت فقطخواندنی در هر تراکنش نیز اعمال میشود.
اطلاعات اتصال چگونه نگهداری میشود؟
بهصورت رمزنگاریشده در پایگاهدادهٔ پلتفرم؛ هیچگاه بهصورت متن آشکار ذخیره یا نمایش داده نمیشود و در گزارشهای ردگیری نیز پوشانده میشود.
آیا امکان اتصال به سرور دیگری وجود دارد؟
هر اتصال خروجی از یک نقطهٔ کنترل واحد عبور میکند که تمامی نشانیهای مقصد را بررسی و مقصدهای غیرمجاز را رد میکند. فهرست مقصدهای ممنوع توسط بانک قابل تنظیم است.
تعیین سطح دسترسی بر عهدهٔ کیست؟
کنترل دسترسی نقشمحور با بیستوسه مجوز مجزا در پنج گروه؛ مدیر سامانه در بانک تعیین میکند هر کاربر چه اختیاراتی دارد و به کدام اتصالهای داده دسترسی دارد.
آیا فعالیت کاربران قابل ردگیری است؟
بله. هر درخواست، هر پرسش و هر کوئری اجراشده — تا سطح تکتک ابزارهای فراخوانیشده — ثبت و برای ممیزی نگهداری میشود.
آیا نصب نرمافزار بر رایانهٔ کاربر لازم است؟
خیر. دسترسی صرفاً از طریق مرورگر و بر بستر شبکهٔ داخلی بانک انجام میشود.
مسیر داده — تبیین دقیق جریان اطلاعات
پرسش کاربر در مرورگر وارد و به سرور اوبا در داخل بانک ارسال میشود.
ساختار جدولها، شامل نام جدول و ستون و توضیحات آنها، در اختیار مدل زبانی محلی قرار میگیرد تا کوئری تدوین شود.
کوئری با نقش فقطخواندنی بر روی انبار دادهٔ بانک اجرا میشود.
نتیجه در اختیار مدل زبانی محلی قرار میگیرد تا به زبان ساده تشریح شود.
پاسخ به مرورگر کاربر بازگردانده میشود.
هر پنج مرحله درون شبکهٔ بانک انجام میشود و هیچ مرحلهای از مرز شبکه عبور نمیکند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۳
۱۲
امنیت — بخش دوم
لایههای حفاظتی، با بیان صریح
۱. تضمین فقطخواندنی، به تفکیک موتور
در همهٔ موتورها هر دستور پیش از اجرا بررسی و دستور غیرخواندنی رد میشود؛ لایههای
بعدی به موتور بستگی دارد:
موتور
سازوکار فقطخواندنی
لایهها
Oracle
بررسی دستور + حالت فقطخواندنی در هر تراکنش + کاربر فقطخواندنی
سه لایه
PostgreSQL
بررسی دستور + پارامتر فقطخواندنی اتصال + هر تراکنش + کاربر فقطخواندنی
چهار لایه
MySQL / MariaDB
بررسی دستور + فقطخواندنی در هر نشست و تراکنش + کاربر فقطخواندنی
چهار لایه
SQL Server
بررسی دستور + کاربر فقطخواندنی؛ زبان T-SQL فاقد کلید سراسری منع نوشتن است
دو لایه
IBM Db2
بررسی دستور + کاربر فقطخواندنی
دو لایه
اهمیت این شفافیت: در SQL Server و Db2 کلید سراسری «منع نوشتن» در سطح تراکنش وجود
ندارد؛ فعال کردن چنین کلیدی در عمل بیاثر است و تصور نادرستی از امنیت میسازد.
مرز قطعی، کاربر فقطخواندنی پایگاهداده است — کاربری که واحد امنیت بانک خود ایجاد
و کنترل میکند و لذا قابل ممیزی است؛ آزمون اتصال نیز فقطخواندنی بودن آن را میسنجد.
۲. رمزنگاری اطلاعات حساس
اطلاعات اتصال رمزنگاریشده ذخیره میشوند و چرخش کلید بدون از دست رفتن دسترسی به اطلاعات پیشین انجام میگیرد.
در صورت حذف نادرست کلید، عملیات مربوط با خطای آشکار متوقف میشود و هیچگاه به ذخیرهٔ
متن آشکار بازنمیگردد.
۳. کنترل مقصد اتصال
هر اتصال خروجی از یک نقطهٔ کنترل واحد عبور میکند: نشانی یکبار تفکیک و تمامی
نشانیهای حاصل بررسی میشود؛ در اتصالهای خانوادهٔ PostgreSQL نشانی تأییدشده نیز تثبیت میشود.
۴. جداسازی و محدودسازی دامنه
مدیر سامانه تعیین میکند هر کاربر به کدام اتصالهای داده دسترسی دارد. جدولهای غیرمرتبط نیز از مستندات کنار گذاشته میشوند.
۵. مهار منابع و هزینه
سقف زمان اجرا برای هر اتصال با امکان توقف کوئری، سقف تعداد سطر بازگشتی و سقف مصرف در سطح کاربر و سازمان — تا یک
پرسش سنگین بار غیرمنتظرهای بر انبار داده تحمیل نکند.
اصل حاکم بر طراحی: مرز امنیتی قطعی، مجوزهای کاربر فقطخواندنی پایگاهداده است؛
جدولهای حساس با سلب مجوز همین کاربر توسط واحد امنیت بانک از دسترس خارج میشوند.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۴
۱۳
یکپارچگی
اتصال به سامانههای موجود بانک
بدون پروژهٔ مهاجرت داده، بدون نسخهبرداری از داده به محل دیگر و بدون تغییر در سامانههای
موجود. داده در همان محل باقی میماند و تنها خوانده میشود.
سرویسهای REST APIGoogle SheetsExcel Onlineبارگذاری فایل Excel و CSV
در مجموع بیش از ۳۰ منبع داده پشتیبانی میشود و در یک گفتوگو میتوان تا پنج اتصال را همزمان به کار گرفت تا پاسخ از تلفیق چند سامانه به دست آید.
مستندسازی خودکار ساختار داده
کیفیت پاسخها به شناخت سامانه از معنای هر جدول و ستون وابسته است. «دستیار مستندسازی»
ساختار پایگاهداده را مطالعه و برای هر جدول توضیح پیشنهادی تولید میکند و آن را جهت
بازبینی و تأیید کارشناس بانک ارائه میدهد.
۱
کشف ساختار
فهرست جدولها و ستونها بهصورت خودکار استخراج میشود.
۲
پیشنهاد توضیح
برای هر جدول و ستون، توضیح فارسی پیشنهاد میشود.
۳
تأیید کارشناس
کارشناس بانک ویرایش و تأیید میکند؛ اصطلاحات بانک حاکم است.
اهمیت این مرحله: وقتی سامانه بداند «مانده مؤثر» به کدام ستون اشاره دارد،
پاسخها منطبق بر تعاریف رسمی بانک خواهد بود.
ویژهٔ پایگاههای دادهٔ بزرگ
هزاران جدول بدون محدودیت فهرست؛ مستندسازی روی سرور و دستهبهدسته اجرا میشود و با بستن مرورگر متوقف نمیگردد.
جدولهای افرازشده و نسخههای مشابه یکبار توصیف میشوند و جدولهای کماهمیت با یک کلیک کنار میروند.
بهروزرسانی شبانهٔ مستندات فقط برای جدولهایی که ساختارشان تغییر کرده است.
پیش از اجرای کوئری روی جدولهای بسیار بزرگ، هزینهٔ اجرا برآورد و کوئری روی ساختار خالی آزموده میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۵
۱۴
حاکمیت داده
دسترسی، ردگیری و انطباق
۱. کنترل دسترسی نقشمحور
بیستوسه مجوز مجزا در پنج گروه که مدیر سامانه در بانک آنها را به کاربران اعطا میکند.
هر مجوز هم در واسط کاربری و هم در سمت سرور اعمال میشود.
گروه دسترسی
نمونه اختیارات
مدیریت کاربران
افزودن، تأیید یا غیرفعالسازی کاربر، تغییر سطح دسترسی، تعیین اتصالهای مجاز هر کاربر
چت و پژوهش
طرح پرسش، اجرای پژوهش عمیق، مشاهدهٔ کوئری اجراشده
داشبورد
مشاهدهٔ داشبورد، ساخت نمودار، انتشار الگوی استاندارد
مالی و گزارش مصرف
مشاهدهٔ گزارش مصرف، تعیین سقف مصرف کاربران
سیستم و تنظیمات
ایجاد، مدیریت و حذف اتصالهای داده (سه مجوز جدا)، هشدارها، تنظیمات سامانه، مشاهده و برونبری ردگیری فعالیت
۲. ردگیری کامل فعالیت
ردگیری در سطح درخواست
برای هر درخواست: کاربر، زمان، نشانی شبکه، مسیر، نتیجه و برچسب رویداد ثبت میشود.
اطلاعات حساس پیش از ثبت پوشانده میشوند.
ردگیری در سطح پرسش
برای هر پرسش: متن پرسش، عین کوئری اجراشده، ابزارهای فراخوانیشده و میزان
مصرف؛ این سوابق برای ممیزیهای حسابرسی داخلی نگهداری میشود.
کاربرد در حسابرسی داخلی: پرسش «چه کاربری، در چه زمانی و دقیقاً چه نمایی از داده
دریافت کرده است؟» تا سطح متن کوئری قابل پاسخ است. ردگیری درخواستها جهت بایگانی و ممیزی
بهصورت CSV برونبری میشود، و ورود پشتیبان به حساب یک کاربر تنها با نوار هشدار دائمی و
ثبت کامل در ردگیری ممکن است.
۳. کنترل مصرف و پیشبینیپذیری
سقف مصرف برای هر کاربر، با سقف پیشفرض در سطح سازمان.
سقف زمان اجرا (قابل تنظیم برای هر اتصال) و تعداد سطر برای هر کوئری، جهت حفاظت از انبار داده.
گزارش مصرف تفکیکی بر حسب کاربر و بازهٔ زمانی.
۴. تفکیک محیطها
پیشنهاد میشود استقرار در دو نصب مجزا انجام شود: محیط آزمون جهت پیکربندی و مستندسازی ساختار
داده، و محیط بهرهبرداری. انتقال از آزمون به بهرهبرداری تنها با تأیید بانک و مطابق
رویهٔ مدیریت تغییرات داخلی بانک صورت میگیرد.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۶
۱۵
زیرساخت
سختافزار موردنیاز
از آنجا که مدل زبانی بهصورت محلی و درون شبکهٔ بانک اجرا میشود، وجود پردازندهٔ گرافیکی
اختصاصی برای دستیابی به زمان پاسخ قابل قبول ضروری است. تأمین این سختافزار و نصب و راهاندازی درونسازمانی سامانه را تیم اوبا انجام میدهد و هزینهٔ آن جداگانه در قرارداد تعیین میشود. پیکربندیهای زیر برآوردی اولیه بر حسب تعداد کاربران همزمان است.
پایلوت
تا حدود ۲۰ کاربر همزمان
یک سرور، پردازندهٔ ۱۶ تا ۳۲ هسته
۲۵۶ گیگابایت حافظهٔ اصلی
۲ ترابایت فضای ذخیرهسازی NVMe
بدون افزونگی سختافزاری
۲ × ۴۸گیگابایت — کارت گرافیک
بهرهبرداری
تا حدود ۱۰۰ کاربر همزمان
یک تا دو سرور، پردازندهٔ ۳۲ تا ۶۴ هسته
۵۱۲ گیگابایت حافظهٔ اصلی
۴ ترابایت فضای ذخیرهسازی NVMe
منبع تغذیهٔ افزونه
۴ × ۴۸گیگابایت — کارت گرافیک
گسترده با دسترسپذیری بالا
بیش از ۱۰۰ کاربر همزمان
دو سرور در معماری افزونه
۵۱۲ گیگابایت حافظه بهازای هر سرور
ذخیرهسازی افزونه
تحمل خرابی یک سرور
۸ × ۴۸گیگابایت — کارت گرافیک
اقلام مندرج در پیکربندی فوق
سرور، حافظه، ذخیرهسازی و کارت گرافیک
سامانهٔ عامل و بستر اجرای کانتینر
مدل زبانی متنباز، بدون نیاز به لایسنس
اقلامی که جداگانه در نظر گرفته میشود
تجهیزات شبکه و رک مرکز داده
برق اضطراری و سامانهٔ خنککننده
زیرساخت پشتیبانگیری بانک
در صورت وجود زیرساخت، تجهیز تازهای لازم نیست: چنانچه بانک از پیش دارای بستر
مجازیسازی و کارت گرافیک مناسب باشد، استقرار صرفاً بر بستر موجود انجام میشود. در
بسیاری از بانکها، ظرفیت لازم برای مرحلهٔ پایلوت هماکنون در دسترس است.
ملاحظهٔ فنی: اجرای مدل زبانی صرفاً بر پردازندهٔ مرکزی و بدون کارت گرافیک از نظر
فنی ممکن است، اما زمان پاسخ را چند برابر میکند و برای بهرهبرداری واقعی
توصیه نمیشود. پیکربندی نهایی پس از بازدید فنی و تعیین حجم داده و تعداد کاربران
مشخص میشود.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوباکاتالوگ راهکار بانکی · ۱۷
۱۶
مسیر اجرا
از جلسهٔ نخست تا بهرهبرداری
اجرا مرحلهای و با دامنهای محدود آغاز میشود تا ارزش راهکار پیش از تعهد گسترده احراز
شود. زمانبندی زیر تخمینی است.
گام ۰ — حدود ۱ هفته
ارزیابی و تعیین دامنه
انتخاب حوزه، شناسایی منبع داده و تعریف کمّی معیارهای موفقیت.
گام ۱ — حدود ۲ هفته
استقرار در محیط آزمون
نصب بستهٔ آفلاین، ایجاد کاربر فقطخواندنی توسط واحد امنیت و اتصال به انبار داده.
گام ۲ — حدود ۲ تا ۴ هفته
مستندسازی ساختار داده
تولید خودکار توضیحات جدولها و بازبینی توسط کارشناسان بانک.
تعیینکنندهترین گام از منظر کیفیت پاسخ.
گام ۳ — حدود ۴ هفته
پایلوت با کاربران واقعی
ده تا بیست کاربر منتخب، آموزش کوتاه و سنجش در برابر معیارهای گام صفر.
گام ۴ — پس از تأیید
بهرهبرداری و توسعهٔ تدریجی
انتقال به بهرهبرداری، افزودن تدریجی حوزههای داده و تحویل نگهداشت به تیم بانک.
تعهدات بانک
ماشین مجازی یا سرور در مرکز دادهٔ بانک
کاربر فقطخواندنی بر روی انبار داده
دسترسی شبکهٔ داخلی برای کاربران
کارشناس داده و مالک کسبوکار پایلوت
تعهدات مجری
بستهٔ نصب آفلاین و استقرار کامل
پیکربندی اتصال و تنظیم دامنهٔ داده
دستیار مستندسازی ساختار داده
آموزش کاربران و مستندات فنی
خدمات پشتیبانی و نقشهٔ راه
موضوع
شرح
پشتیبانی فنی
کانال اختصاصی رسیدگی با سطح خدمت توافقشده در قرارداد
بهروزرسانی نسخه
بستهٔ آفلاین، با زمانبندی و تأیید بانک؛ بدون بهروزرسانی خودکار
آموزش و انتقال دانش
دورهٔ کاربران و مدیران، مستندات فارسی و توانمندسازی تیم فناوری بانک
ورود یکپارچه
ورود فعلی با نام کاربری و رمز عبور است؛ اتصال به Active Directory / LDAP و ورود دومرحلهای در صورت نیاز، در قرارداد تعریف و توسعه داده میشود
توصیه برای آغاز کار: پایلوتی محدود بر یک حوزهٔ داده و یک واحد سازمانی،
با معیار موفقیت کمّی از ابتدا.
oobaai.comکاتالوگ راهکار بانکی — نسخهٔ ۱۴۰۵
اوبا
OOBAAI.COM
تحلیل داده با هوش مصنوعی برای بانکها — گفتوگو با داده به زبان فارسی،
در استقراری کاملاً درونسازمانی.
نشانیتهران، بلوار اندرزگو بعد از بلوار کاوه، تقاطع بلوچ جنوبی پلاک ۱۲۲، واحد ۱ کد پستی: ۱۹۳۸۸۴۳۳۳۳